ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ: ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಹೋದರ–ಸಹೋದರಿಯರ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವೇ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಸಹೋದರ–ಸಹೋದರಿಯರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಕಾಳಜಿ, ವಿಶ್ವಾಸ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ ದಂದು ಸಹೋದರಿಯರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರ ಕೈಗೆ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ರಾಖಿ ಕಟ್ಟುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಹೋದರನ ಆರೋಗ್ಯ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸಹೋದರರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರನ್ನು ಸದಾ ಗೌರವಿಸಿ, ಕಷ್ಟ–ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಂತು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟುವ ಆಚರಣೆಯಾಗಿರದೆ, ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದೆ.

ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯ ಕಥೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕೈಗೆ ಗಾಯವಾಗಿ ರಕ್ತ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದ್ರೌಪದಿ ತನ್ನ ಸೀರೆಯ ತುಂಡನ್ನು ಹರಿದು ಅವರ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ದ್ರೌಪದಿಯ ಈ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು ಎಂದು ಮಹಾಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ರೀತಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಣಿ ಕರ್ಣಾವತಿ ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹುಮಾಯೂನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಖಿ ಕಥೆಯೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಕಥೆಗಳು ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವು ರಕ್ತಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲದೆ, ಪ್ರೀತಿ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾವನೆಗಳ ಪ್ರತೀಕ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ.

ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಹೋದರ–ಸಹೋದರಿಯರ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಹೋದರಿಯರು ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಹೋದರರು ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡಿ ಸಹೋದರಿಯರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಅರ್ಥವೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಕುಟುಂಬದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುವ ದಿನವಾಗಿಯೂ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಂಭ್ರಮ

ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ರಾಖಿಗಳು, ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಖರೀದಿ ಜೋರಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾಲೇಜುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಂಘ–ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವು ಸಹೋದರನು ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಏಕಮುಖ ಸಂದೇಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಕಾಳಜಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹಬ್ಬವು ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವು ರಾಖಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಗೌರವ, ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಪರ್ಯಂತದ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಅಪೂರ್ವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.