• ಮಹಿಳೆಯರೇ ಮುಂಚೂಣಿ

  • ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ನೀಡಿದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 59 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಜನಧನ ಖಾತೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು ಗಣನೀಯವಾಗಿದೆ:
  • ಮಹಿಳಾ ಖಾತೆದಾರರು: 32.89 ಕೋಟಿ (ಲಿಂಗ ಪರಿವರ್ತಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ).
  • ಪುರುಷ ಖಾತೆದಾರರು: 26.14 ಕೋಟಿ.

ದೇಶದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ‘ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜನಧನ ಯೋಜನೆ’ಗೆ (PMJDY) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಚ್ಚರಿಯ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಗಿರುವ ಒಟ್ಟು ಜನಧನ ಖಾತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿದೆ (Inoperative). ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀರೋ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ (Zero Balance) ಇದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ (RTI) ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ.

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜೈಪುರ ಮೂಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಗೌರ್ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಆರ್‌ಟಿಐ ಅರ್ಜಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವು ನೀಡಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಆರ್‌ಟಿಐ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಖಾತೆಗಳು: ದೇಶದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ಒಟ್ಟು ಖಾತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 15,36,77,009 (15.36 ಕೋಟಿ) ಖಾತೆಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿವೆ. ಸತತ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸದ ಕಾರಣ ಈ ಖಾತೆಗಳು ಸ್ತಬ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಶೂನ್ಯ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಖಾತೆಗಳು: ಬರೋಬ್ಬರಿ 5,72,35,490 (5.72 ಕೋಟಿ) ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಯಾಪೈಸೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಜೀರೋ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಒಟ್ಟು ಠೇವಣಿ: ಈ ಎಲ್ಲಾ ಏರಿಳಿತಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಜನಧನ ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹3.15 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಉಳಿತಾಯ ಹಣ ಜಮೆಯಾಗಿದೆ.

ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು?

ಜನಧನ ಖಾತೆಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳಲು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಸದ್ಬಳಕೆ ಕೊರತೆ, ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕೆ ಈ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ₹3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಹಣ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ಯೋಜನೆಯ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.